Klimatyczny Bilans Wodny dla okresu od 1 sierpnia do 30 września 2022 roku
IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. W czternastym okresie raportowania tj. od 1 sierpnia do 30 września 2022 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -16 mm. W rozpatrywanym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 20 mm w stosunku do poprzedniego okresu (21 VII – 20 IX). Największy deficyt wody notowano na terenie wschodniej części Pojezierza Mazurskiego oraz na Pobrzeżu Słowińskim, od -120 do -139 mm. Jednakże tej wielkości niedobory wody nie przekroczyły wartości krytycznych (20% obniżenia plonów) wśród monitorowanych upraw. Na dużym obszarze kraju niedobory wody wynosiły od 0 do -119 mm, a w niektórych miejscach notowano nawet dodatnie wartości KBW. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w czternastym okresie raportowania, nie stwierdzamy wystąpienia suszy rolniczej na terytorium Polski. W lipcu najchłodniej było w północnej części kraju od 16 do 18oC. Im dalej w kierunku południowym tym było cieplej, od 18 do 20oC. Najwyższą temperaturę tego miesiąca notowano na Nizinie Śląskiej, na której notowano ponad 20oC. W sierpniu najcieplej było na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Wielkopolskiej, w południowo-zachodniej części Pojezierza Mazurskiego oraz w północnych obszarach Niziny Mazowieckiej od 21 do 22,5oC. Na tym terytorium było cieplej od normy wieloletniej (1991-2020) od 2,5 do 3,5oC. Na pozostałym terytorium Polski temperatura powietrza wynosiła od 19 do 21oC i była wyższa od normy od 1 do 2,5oC. W pierwszej dekadzie września nadal było ciepło w południowo-zachodniej części kraju, od 14,5 do 17,5oC. Im dalej w kierunku północno-wschodnim tym było zimniej. Na Nizinie Podlaskiej i we wschodnich terytoriach Pojezierza Mazurskiego było tylko 9,5oC. W drugiej dekadzie września było już chłodniej. W zachodnim terytorium kraju notowano od 12 do 13oC. W Polsce środkowej i południowo-wschodniej od 11 do 12oC, a w północno-wschodniej od 10 do 11oC. Najzimniej było na obszarach Sudetów i Beskidów Zachodnich od 5 do 10oC. W trzeciej dekadzie tego miesiąca na przeważającym obszarze kraju notowano 9-10oC, jedynie na Pobrzeżu Słowińskim było cieplej od 10 do 12oC, natomiast na południu Polski było zimniej od 4 do 8oC. W lipcu najmniej słonecznych godzin notowano w północno-wschodniej części kraju od 200 do 240 godzin. Im dalej w kierunku południowym a zwłaszcza w południowo-zachodnim tym więcej notowano słonecznych godzin od 240 do 260 godzin. W sierpniu najwięcej słonecznych godzin notowano w północnej i wschodniej Polsce od 260 do 290 godz., więcej od normy od 10 do 50 godz. Szczególnie dużo słonecznych godzin odnotowano na Nizinie Podlaskiej i w północnej części Polesia Lubelskiego oraz w zachodniej części Pobrzeża Słowińskiego, od 280 do 290 godz. W pierwszej dekadzie września największe usłonecznienie notowano w południowej części Niziny Mazowieckiej, we wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego i Niziny Wielkopolskiej, na Nizinie Szczecińskiej oraz na Polesiu Lubelskim od 85 do 95 godzin. Na pozostałym obszarze kraju Słońce świeciło od 60 do 85 godzin. W drugiej dekadzie najwyższe usłonecznienie notowano na Żuławach Wiślanych, Kujawach oraz na Pobrzeżu Słowińskim od 45 do 60 godz. W północno-wschodniej części kraju Słońce świeciło od 30 do 45 godz. a na pozostałej części kraju tylko od 15 do 30 godz. W trzeciej dekadzie tego miesiąca na przeważającym obszarze kraju notowano 35-45 słonecznych godzin, jedynie na Pobrzeżu Słowińskim było nieco więcej godzin ze słońcem od 45 do 65 godz., natomiast na południu Polski takich godzin było tylko 20-35. W lipcu niskie opady notowano w zachodniej Polsce od 30 do 70 mm , stanowiące 30-90% normy wieloletniej. Na pozostałym terytorium kraju notowano już większe opady od 70 do 110 mm (80-110% normy), a we wschodnich i południowych częściach kraju osiągały nawet 130 mm (110-150% normy). W sierpniu w północnej, północno-wschodniej oraz we wschodniej części obszaru Polski notowano opady od 30 do 60 mm (20-100 normy wieloletniej). Natomiast w południowo-zachodniej części terytorium kraju opady były już dużo wyższe, od 60 do aż 210 mm (na Przedgórzu Sudeckim) stanowiące od 100 do 200% normy. W pierwszej dekadzie września również notowano wysokie opady, największe od 35 do 75 mm wystąpiły na terenie Wyżyny Śląskiej i Krakowsko-Częstochowskiej. Tylko nieco mniejsze od 35 do 70 mm notowano na Nizinach: Śląskiej, Wielkopolskiej, Podlaskiej oraz we wschodniej części Wyżyny Lubelskiej. Na pozostałym obszarze kraju opady były już mniejsze od 5 do 35 mm. W drugiej dekadzie tego miesiąca najwyższe opady notowano na Pogórzu Karpackim oraz w Beskidach Zachodnich od 75 do aż 160 mm. Wysokie opady wystąpiły również na Pobrzeżu Słowińskim od 40 do 135 mm.W centralnej części kraju wynosiły od 5 do 10 mm, a na pozostałym obszarze Polski od 10 do 40 mm. W trzeciej dekadzie w zachodniej Polsce opady były stosunkowo małe od 10 do 30 mm, we wschodnich obszarach kraju były już wyższe od 40 do 70 mm. Na Pogórzu Karpackim i w Beskidach Zachodnich notowano bardzo obfite opady wynoszące od 70 do 130 mm. W pierwszym i drugim raporcie notowano stosunkowo niskie wartości ewapotraspiracji wynoszące 2,5 mm/dzień. Występujące opady atmosferyczne w drugiej a zwłaszcza w trzeciej dekadzie maja spowodowały, że deficyt wody był mniejszy niż w pierwszym raporcie. Natomiast w trzecim raporcie ewapotranspiracja wzrosła do 2,9 mm/dzień, w czwartym do 3,3 mm/dzień, w piątym do 3,8 mm/dzień, w szóstym i siódmym do 3,9 mm/dzień, w ósmym i dziesiątym do 4,1 mm/dzień a w dziewiątym do 4,2 mm/dzień. Natomiast wartość ewapotranspiracji zmalała w jedenastym okresie raportowania do 3,6 mm/dzień, w dwunastym do 3,5 mm, w trzynastym do 3,0 mm a w czternastym aż do 2,4 mm i była to najniższa wartość w tegorocznym okresie wegetacyjnym. Tegoroczne warunki pogodowe z uwagi na: wysokie usłonecznienie (III dekada marca, I i II dekada maja oraz III dekada czerwca), niskie usłonecznienie (II, III dekada września), dużą prędkość wiatru (I dekada kwietnia oraz III dekada maja), niską wilgotność powietrza (III dekada marca, I i II dekada maja oraz III dek. czerwca), dużą wilgotność powietrza (III dekada września), wysoką temperaturę powietrza (czerwiec, sierpień), niską temperaturę powietrza (III dekada września), małe opady atmosferyczne (II dekada marca, III dekada kwietnia, I, II dekada
Klimatyczny Bilans Wodny dla okresu od 21 lipca do 20 września 2022 roku
IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. W trzynastym okresie raportowania tj. od 21 lipca do 20 września 2022 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -36 mm. W rozpatrywanym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 43 mm w stosunku do poprzedniego okresu (11 VII – 10 IX). Największy deficyt wody notowano na terenie wschodniej części Pojezierza Mazurskiego, na Pobrzeżu Słowińskim, w środkowej części Pojezierza Pomorskiego oraz na Pojezierzu Wielkopolskim, od -120 do -159 mm. Na dużym obszarze kraju niedobory wody wynosiły od 0 do -119 mm, a w niektórych miejscach notowano nawet dodatnie wartości KBW. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w trzynastym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski. Susza rolnicza występowała na terenie 5 województw. Susza występowała w 4 monitorowanych uprawach: Rzepaku i rzepiku (jesień), Ziemniaka, Kukurydzy na kiszonkę, Kukurydzy na ziarno. W trzynastym okresie raportowania od 21 lipca do 20 września 2022 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw rzepaku i rzepiku ozimego wysiewanego w 2022 roku. Suszę notowano w 92 gminach (3,71% gmin Polski), wystąpiła na obszarze 0,47% gruntów ornych kraju. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach rzepaku i rzepiku w województwach przedstawia tab. 1. Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. warmińsko-mazurskie 116 39 33,62 3,75 2. zachodniopomorskie 113 30 26,55 1,66 3. wielkopolskie 226 19 8,41 0,92 4. podlaskie 118 2 1,69 0,12 5. kujawsko-pomorskie 144 2 1,39 0,07 W trzynastym okresie raportowania duży zasięg suszy rolniczej występował również wśród upraw ziemniaka. Suszę notowano w 48 gminach (1,94% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 6,13 punkty procentowe w stosunku do poprzedniego okresu raportowania (11.07-10.09.2022 r.). Suszę notowano na obszarze 0,15% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,97 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach ziemniaka w województwach przedstawia tab. 2. Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. warmińsko-mazurskie 116 22 18,97 1,52 2. zachodniopomorskie 113 15 13,27 0,45 3. wielkopolskie 226 10 4,42 0,12 4. kujawsko-pomorskie 144 1 0,69 0,03 Suszę notowano także w uprawach kukurydzy na kiszonkę w 4 gminach (0,16% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 8,92 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza dla tej uprawy zmniejszyła udział powierzchni gruntów o 1,14 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę w województwach przedstawia tab. 3. Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. zachodniopomorskie 113 2 1,77 0,01 2. warmińsko-mazurskie 116 1 0,86 0,00 3. kujawsko-pomorskie 144 1 0,69 0,00 Suszę notowano również wśród upraw kukurydzy na ziarno, wystąpiła w 1 gminie (0,04% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 7,47 punkty procentowe w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Susza dla tej uprawy zmniejszyła udział powierzchni gruntów o 0,92 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na ziarno w województwach przedstawia tab. 4. Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. kujawsko-pomorskie 144 1 0,69 0,00 W lipcu najchłodniej było w północnej części kraju od 16 do 18oC. Im dalej w kierunku południowym tym było cieplej, od 18 do 20oC. Najwyższą temperaturę tego miesiąca notowano na Nizinie Śląskiej, na której notowano ponad 20oC. W sierpniu najcieplej było na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Wielkopolskiej, w południowo-zachodniej części Pojezierza Mazurskiego oraz w północnych obszarach Niziny Mazowieckiej od 21 do 22,5oC. Na tym terytorium było cieplej od normy wieloletniej (1991-2020) od 2,5 do 3,5oC. Na pozostałym terytorium Polski temperatura powietrza wynosiła od 19 do 21oC i była wyższa od normy od 1 do 2,5oC. W pierwszej dekadzie września nadal było ciepło w południowo-zachodniej części kraju, od 14,5 do 17,5oC. Im dalej w kierunku północno-wschodnim tym było zimniej. Na Nizinie Podlaskiej i we wschodnich terytoriach Pojezierza Mazurskiego było tylko 9,5oC. W drugiej dekadzie września było już chłodniej. W zachodnim terytorium kraju notowano od 12 do 13oC. W Polsce środkowej i południowo-wschodniej od 11 do 12oC, a w północno-wschodniej od 10 do 11oC. Najzimniej było na obszarach Sudetów i Beskidów Zachodnich od 5 do 10oC. W lipcu najmniej słonecznych godzin notowano w północno-wschodniej części kraju od 200 do 240 godzin. Im dalej w kierunku południowym a zwłaszcza w południowo-zachodnim tym więcej notowano słonecznych godzin od 240 do 260 godzin. W sierpniu najwięcej słonecznych godzin notowano w północnej i wschodniej Polsce od 260 do 290 godz., więcej od normy od 10 do 50 godz. Szczególnie dużo słonecznych godzin odnotowano na Nizinie Podlaskiej i w północnej części Polesia Lubelskiego oraz w zachodniej części Pobrzeża Słowińskiego, od 280 do 290 godz. W pierwszej dekadzie września największe usłonecznienie notowane było w południowej części Niziny Mazowieckiej, we wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego i Niziny Wielkopolskiej, na Nizinie Szczecińskiej oraz na Polesiu Lubelskim od 85 do 95 godzin. Na pozostałym obszarze kraju Słońce świeciło od 60 do 85 godzin. W drugiej dekadzie najwyższe usłonecznienie notowano na Żuławach Wiślanych, Kujawach oraz na Pobrzeżu Słowińskim od 45 do 60 godz. W północno-wschodniej części kraju Słońce świeciło od 30 do 45 godz. a na pozostałej części kraju tylko od 15 do 30 godzin. W lipcu niskie opady notowano w zachodniej Polsce od 30 do 70 mm , stanowiące 30-90% normy wieloletniej. Na pozostałym terytorium kraju notowano już większe opady od 70 do 110 mm (80-110% normy), a we wschodnich i południowych częściach kraju osiągały nawet 130 mm (110-150% normy). W sierpniu w północnej, północno-wschodniej oraz we wschodniej
29 września – Zapraszamy na konferencję naukową – „Zwiększanie zawartości materii organicznej w polskich glebach – możliwości i ograniczenia”
W związku ze zbliżającym się terminem konferencji naukowej nt. ”Zwiększanie zawartości materii organicznej w polskich glebach – możliwości i ograniczenia”, zapraszamy wszystkie chętne osoby do udziału. Krajowa Platforma Glebowa odbędzie się 29 września 2022r. w wersji zdalnej – na platformie ZOOM.
Sprawozdanie z wyjazdu zagranicznego Ryga, University of Latvia
Termin wyjazdu: 11-17.09.2022 Cel wyjazdu: Uczestnictwo w kursie dla młodych naukowców „Soil Systems – From Field to Model: peat soil study, mapping, statistical analysis and modelling” w ramach projektu EJP Soil 12 września 2022 roku na Uniwersytecie Łotewskim w Rydze (University of Latvia), w ramach projektu EJP Soil rozpoczął się kurs, którego celem było przekazanie uczestnikom wiedzy ogólnej na temat gleby torfowej oraz związanej z nią polityki, a także zapoznanie z aktualnym stanem torfowisk na Łotwie i na świecie. Pierwszego dnia odbyły się wykłady, na których została przekazana wiedza ogólna na temat gleb torfowych. Uczestnicy zostali zapoznani z warunkami formowania się i rozmieszczeniem gleb torfowych na Łotwie i na świecie, poruszony został również temat emisji gazów cieplarnianych z torfowisk. Następnie zorganizowano przejazd na przedmieścia Rygi, gdzie uczestnicy mogli zobaczyć jak wygląda wydobycie torfu przemysłowego oraz spacerować ścieżką dydaktyczną po torfowiskach chronionych. Kolejna część szkolenia miała charakter bardziej praktyczny. Na zajęciach terenowych uczestnicy zapoznali się ze sposobem klasyfikacji gleb torfowych według WRB. W kolejnych dniach odbyły się warsztaty z kartografii i modelowania oraz analiza wybranych prac naukowych dotyczących mokradeł i gleb torfowych. Na zakończenie, po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu wszyscy uczestnicy otrzymali certyfikaty.
Sprawozdanie z wyjazdu zagranicznego Sète, Francja
Termin wyjazdu: 04-10.09.2022 Cel wyjazdu: Szkolenia (Chemometria) W dniach 5-9 września odbyła się Pierwsza Szkoła Szkoleniowa SENSORTFINT w zakresie Chemometrii w Sète we Francji. Dr hab. Guillaume Debaene uczestniczył w szkoleniu dzięki środkom z projektu EJP SOIL. Kurs obejmował 32 godziny zajęć w tym wykłady teoretyczne z zakresu chemometrii, zajęcia praktyczne (praca z danymi dotyczącymi widm w zakresie światła widzialnego i bliskiej podczerwieni), jak również kilka nadzorowanych i nienadzorowanych zadań (tzw. wyzwań) do zrobienia samodzielnie i grupowo. Kurs obejmował treści związane z analizą składowych głównych (PCA), przetwarzaniem wstępnym danych, modelowaniem liniowym i walidacją danych, sztucznymi sieciami neuronowymi i regresją lokalną. Wszystkie te techniki były wykorzystane do obróbki danych spektralnych, w tym do badania populacji próbki, budowania modeli predykcyjnych oraz klasyfikacji np. produktów rolnych. Uczestnicy nauczyli się również korzystać z oprogramowania chemometrycznego ChemFlow i mieli możliwość wykorzystania tego oprogramowania do analizy swoich danych. Kolejnym celem szkolenia było poznanie i wymiana doświadczeń pomiędzy specjalistami z dziedziny chemometrii oraz uczestnikami akcji SENSORTFINT Cost.
Podsumowanie Dnia Kukurydzy i Sorga – 9 września 2022
W dniu 9 września w RZD Kępa (gospodarstwo Osiny) już po raz dwunasty zorganizowany został Dzień Kukurydzy i Sorga. Zebranych powitali zastępcy Dyrektora IUNG-PIB w Puławach: Pani Prof. dr hab. Teresa Doroszewska i Pan Prof. dr hab. Mariusz Matyka oraz Prezes Polskiego Związku Producentów Kukurydzy Pan Prof. dr hab. Tadeusz Michalski, którzy wspólnie przewodniczyli referatowej częścispotkania w której wygłoszono 2 referaty: Szkodniki kukurydzy i możliwości ich ograniczania w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu – Prof. dr hab. Paweł Bereś, IOR – PIB Poznań, TSD w Rzeszowie; Skład frakcyjny próchnicy gleby w kukurydzy uprawianej na kiszonkę – Dr hab. Dorota Pikuła – IUNG-PIB Puławy Na polu doświadczalnym 10 firm hodowlanych i nasiennych prezentowało około 60 odmian kukurydzy o różnych kierunkach użytkowania i wczesności dojrzewania oraz 10 odmian sorga uprawianych na nasiona i zieloną masę. Swoje stoisko zorganizował także Nasz Instytut który był reprezentowany przez pracowników Działu Upowszechniania i Wydawnictw, którzy przedstawili ofertę wydawniczą oraz projekty realizowane przez Instytut (BIOEASTsUP, EJP SOIL, AGROFOSSIL Free). Ponadto swoje produkty przestawiły firmy produkujące nawozy, środki ochrony roślin, maszyny, narzędzia do uprawy, siewu i pielęgnacji kukurydzy. W spotkaniu uczestniczyli Pan Prezydent Miasta Puławy – Pan Paweł Maj, Pan Prezes PZPRZ – Pan Stanisław Kacperczyk, pracownicy Centrum Doradztwa Rolniczego Oddział w Radomiu, doradcy LODR Końskowola, pracownicy RZD IUNG-PIB Puławy, SM Ryki, rolnicy, uczniowie szkół (ZSCKR Potoczek Wielki, ZS nr 3 Puławy, ZST Puławy, ZS nr 1 Puławy), pracownicy Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi. W spotkaniu uczestniczyło około 250 osób. Uczestnicy mogli zapoznać się najnowszymi odmianami kukurydzy i sorga, niestety pogoda uniemożliwiła przeprowadzanie pokazu pracy maszyn i narzędzi. Wszystkim którzy przyczynili się do zorganizowania tego spotkania oraz sprawnego jego przebiegu, a zwłaszcza kolegom którzy przygotowali i wygłosili wykłady oraz pani dr Jolancie Bojarszczuk bardzo dziękuję. J. KsiężakPozdrawiam
Spotkanie projektu PREPSOIL w ramach Horyzont Europa
W dniach 14-15 września w Aarhus odbywa się pierwsze spotkanie projektu PREPSOIL – Preparing for the ‘Soil Deal for Europe’ Mission. To pierwszy europejski projekt realizowany w ramach Misji „Soil Deal for Europe”. Realizacja projektu rozpoczęła się w lipcu br. Głównym celem PREPSOIL jest ułatwienie wdrażania założeń Misji Glebowej w regionach europejskich oraz tworzenie podstaw do inicjowania „żywych laboratoriów” poświęconych właściwej gospodarce glebami. Partnerem w projekcie, odpowiedzialnym między innymi za harmonizację monitoringu gleb w krajach UE, jest IUNG-PIB. Zespół IUNG-PIB będzie się również skupiał na kwestiach gospodarowania glebami w obszarach miejskich i poprzemysłowych. W spotkaniu w Aarhus ze strony IUNG-PIB aktywnie uczestniczą dr hab. Grzegorz Siebielec, dr hab. Rafał Wawer, mgr Dominika Gmur i mgr Artur Łopatka.
Spotkanie projektu CEE2ACT w ramach programu Horyzont Europa
W dniu 1 września rozpoczęła się realizacja projektu CEE2ACT – Empowering the Central and Eastern European Countries to Develop Bioeconomy Strategies and Action Plans. Celem projektu, który łączy 17 europejskich instytucji, jest wspieranie rozwoju bioekonomii i gospodarki o obiegu zamkniętym w krajach Europy środkowo-wschodniej. Partnerem w projekcie oraz koordynatorem jednego z pakietów roboczych jest IUNG-PIB. Zespół IUNG-PIB będzie odpowiadał za ocenę stanu wdrażania biogospodarki w poszczególnych krajach, budowę krajowych struktur sprzyjających jej rozwojowi oraz synergię CEE2ACT z innymi projektami realizowanymi w ramach programów Horyzont. W dniach 13-14 września w Budapeszcie odbyło się pierwsze spotkanie projektu CEE2ACT, w którym uczestniczyli dr hab. Grzegorz Siebielec, który kieruje pracami zespołu IUNG-PIB, oraz mgr inż. Piotr Jurga.
Klimatyczny Bilans Wodny dla okresu od 11 lipca do 10 września 2022 roku
IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. W dwunastym okresie raportowania tj. od 11 lipca do 10 września 2022 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -79 mm. W rozpatrywanym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 2 mm w stosunku do poprzedniego okresu (1 VII – 31 VIII). Deficyt wody dla roślin uprawnych występował w całym kraju. Największy deficyt wody notowano na Pobrzeżu Słowińskim oraz na Pojezierzu Wielkopolskim, od -160 do -189 mm. Duże niedobory stwierdzono także na terenie centralnej części Pojezierza Mazurskiego, na Pojezierzu Pomorskim oraz w Kotlinie Sandomierskiej od -160 do -179 mm. Nieco mniejszy deficyt od -120 mm do -159 mm wystąpił na Nizinie: Wielkopolskiej i Mazowieckiej oraz na Wyżynie Lubelskiej. Na dużym obszarze kraju niedobory wody wynosiły od 0 do -119 mm. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w dwunastym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski. Susza rolnicza występowała na terenie 8 województw. Susza występowała w 8 monitorowanych uprawach: Kukurydzy na kiszonkę, Kukurydzy na ziarno, Krzewów owocowych, Ziemniaka, Roślin strączkowych, Buraka cukrowego, Chmielu, Warzyw gruntowych. W dwunastym okresie raportowania od 11 lipca do 10 września 2022 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw kukurydzy na kiszonkę. Suszę notowano w 225 gminach (9,08% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 2,95 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania (01.07-31.08.2022 r.). Suszę notowano na obszarze 1,14% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,66 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę w województwach przedstawia tab. 1. Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. zachodniopomorskie 113 81 71,68 6,79 2. warmińsko-mazurskie 116 35 30,17 3,42 3. wielkopolskie 226 55 24,34 2,98 4. lubuskie 82 15 18,29 1,57 5. podkarpackie 160 19 11,88 0,97 6. pomorskie 123 12 9,76 0,76 7. kujawsko-pomorskie 144 3 2,08 0,15 8. mazowieckie 314 5 1,59 0,42 W dwunastym okresie raportowania bardzo duży zasięg suszy rolniczej występował również wśród upraw kukurydzy na ziarno. Suszę notowano w 186 gminach (7,51% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 3,31 punkty procentowe w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,92% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,51 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na ziarno w województwach przedstawia tab. 2. Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. zachodniopomorskie 113 69 61,06 5,55 2. warmińsko-mazurskie 116 30 25,86 2,94 3. wielkopolskie 226 45 19,91 2,39 4. lubuskie 82 9 10,98 1,13 5. podkarpackie 160 16 10,00 0,70 6. pomorskie 123 10 8,13 0,38 7. kujawsko-pomorskie 144 3 2,08 0,10 8. mazowieckie 314 4 1,27 0,35 Susza rolnicza wystąpiła również w uprawach krzewów owocowych. Notowano ją w 200 gminach (8,07% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 0,77 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 1,20% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,20 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab. 3. Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. zachodniopomorskie 113 75 66,37 8,00 2. warmińsko-mazurskie 116 32 27,59 3,30 3. wielkopolskie 226 47 20,80 3,14 4. lubuskie 82 11 13,41 1,29 5. podkarpackie 160 17 10,62 0,78 6. pomorskie 123 11 8,94 0,49 7. kujawsko-pomorskie 144 3 2,08 0,32 8. mazowieckie 314 4 1,27 0,38 Suszę rolniczą w tym okresie odnotowano także w uprawach ziemniaka. Notowano ją w 200 gminach (8,07% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie udziału gmin o 3,02 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 1,12% gruntów ornych kraju (zwiększenie udziału powierzchni gruntów o 0,51 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach ziemniaka w województwach przedstawia tab. 4. Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. zachodniopomorskie 113 75 66,37 7,41 2. warmińsko-mazurskie 116 32 27,59 3,18 3. wielkopolskie 226 47 20,80 2,83 4. lubuskie 82 11 13,41 1,27 5. podkarpackie 160 17 10,62 0,78 6. pomorskie 123 11 8,94 0,49 7. kujawsko-pomorskie 144 3 2,08 0,27 8. mazowieckie 314 4 1,27 0,38 Suszę rolniczą odnotowano w uprawach roślin strączkowych, wystąpiła w 59 gminach (2,38% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie udziału gmin o 1,82 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,14% gruntów ornych kraju (zmniejszenie udziału powierzchni gruntów o 0,33 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach roślin strączkowych w województwach przedstawia tab. 5. Tabela 5. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. zachodniopomorskie 113 33 29,20 1,03 2. wielkopolskie 226 16 7,08 0,47 3. warmińsko-mazurskie 116 7 6,03 0,25 4. lubuskie 82 1 1,22 0,25 5. kujawsko-pomorskie 144 1 0,69 0,05 6. podkarpackie 160 1 0,62 0,01 Suszę rolniczą odnotowano w uprawach buraka cukrowego, wystąpiła w 10 gminach (0,40% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie udziału gmin o 0,24 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 0,02% gruntów ornych kraju (zwiększenie udziału powierzchni gruntów o 0,01 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach buraka cukrowego w województwach przedstawia tab. 6. Tabela 6. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą
Informacja o stanie upraw za okres sierpień 2022 z Rolniczych Zakładów Doświadczalnych IUNG-PIB
RZD Baborówko. Podobnie jak w roku poprzednim żniwa zakończyły się w pierwszym tygodniu sierpnia. Ostatnim ze zbieranych gatunków był jęczmień jary, którego plon ze względu na niedobory opadów był znacznie niższy od przeciętnego i wynosił 3,5 t/ha. Po zbiorach rozpoczęto uprawę przedsiewną pod rzepak ozimy. Ze względu na suszę zabiegi te były utrudnione, szczególnie w przypadku orki. Terminowe siewy rzepaku były zagrożone z powodu suszy ale po 20 sierpnia wystąpił około 60 mm opad i dzięki temu termin siewu został dotrzymany. Po tygodniu od siewu pojawiły się pierwsze wschody rzepaku. Opady w III dekadzie sierpnia nie poprawiły już stanu kukurydzy. Suma opadów od stycznia do końca sierpnia w Baborówku wyniosła około 270 mm. RZD Błonie-Topola. Sierpień zapisał się jako miesiąc upalny i mokry. Miesięczna suma opadów wyniosła 91 mm. Wysokie temperatury i opady bardzo korzystnie wpłynęły na rozwój buraka cukrowego i kukurydzy. Panujące warunki atmosferyczne sprzyjały niestety rozwojowi chorób grzybowych w buraku cukrowym. Duża presja chwościka sprawiła, że konieczne było wykonanie zabiegów T2 i T3. W sierpniu zakończono również rozpoczęte w lipcu żniwa. Tegoroczne plony pszenicy ozimej zamknęły się na poziomie 7,4 t/ha. Bardzo dobrze, bo na poziomie 7,0 t/ha, plonowała również pszenica jara. Bezpośrednio po skończonych zbiorach rozpoczęto uprawy pożniwne i siew roślin poplonowych. Sierpień to również czas czyszczenia i zaprawiania materiału siewnego pod jesienne siewy zbóż ozimych. RZD Borusowa. W roku 2022 żniwa zakończono 12 sierpnia, miesiąc wcześniej niż w roku poprzednim. Zebrane plony są porównywalne z rokiem poprzednim. Plony rzepaku ozimego to 3,09 t/ha. Natomiast plony pszenicy ozimej kształtowały się w granicach 4,7 t/ha do 7,1 t/ha. Uzyskane plony były zależne od przedplonu, gleby oraz terminu siewu. Bardzo duży wpływ na poziom plonów miała występująca susza. Opady przelotne które występowały w trakcie akcji żniwnej, utrudniały sprawne przeprowadzenie żniw, część zboża należało dosuszać. Nie wpłynęło to jednak na jakość ziarna. Wraz z zakończeniem żniw przystąpiono do siewu mieszanki poplonowej na powierzchni 49,5 ha. Niezwłocznie przystąpiono do uprawy, siewu nawozów oraz siewu rzepaku ozimego na powierzchni 40 ha. Bezpośrednio po siewie wykonano zabiegi herbicydowe przeciwko chwastom w rzepaku. Ostatni długotrwały brak opadów deszczu wpływa niekorzystnie na wschody i wzrost roślin. RZD Grabów. Z początkiem sierpnia żniwa były prawie na ukończeniu. W ciągu pierwszych 3 dni miesiąca został wykonany omłot zbóż jarych, które ze względu na silne upały i brak opadów wody plonowały bardzo nisko. Plony ziarna wahały się od 2,7 t/ha mieszanek zbożowych na polach dzierżawionych do 4,0 t/ha jęczmienia na polach Zakładu. W przypadku zbóż ozimych brak wody i upały nie spowodowały tak silnych obniżek plonu. Pszenica plonowała średnio na poziomie nieco ponad 6 t/ha, a pszenżyto około 5 t/ha. W tym roku w związku ze zbyt często występującymi suszami w okresie wegetacji zbóż nawożenie azotem zostało obniżone o 25 % w stosunku do lat ubiegłych. Po zbiorze ziarna zbóż przystąpiono do zbiorów słomy, której w tym roku jest mniej. Zebrano około 1000 bel. Ilość ta powinna wystarczyć na podściółkę dla krów i młodego bydła. W połowie miesiąca wykonane zostały uprawki pożniwne na wszystkich polach. Zasiany został rzepak ozimy na doświadczeniach i zebrano III pokos zielonki z lucerny. Niestety na łąkach II i III odrostu traw nie było. W sumie w tym roku do sierpnia zebrano 285 bel sianokiszonki. Jest to około 1/3 zapotrzebowania dla naszego bydła. Na szczęście Zakład posiada jeszcze zapasy ubiegłoroczne. Koniec miesiąca to czas przygotowań silosów i maszyn do zbioru zielonki kukurydzy, którego zbiór planowany jest na początku września. To również czas przygotowań do siewów zbóż ozimych. RZD Kępa Puławy. W sierpniu zakończone zostały żniwa. Prace polowe nie ustały, ponieważ zaraz po żniwach rozpoczęto uprawę pól. Następnie wysiane zostały poplony. Pod koniec sierpnia rozpoczęto siewy rzepaku ozimego, które przebiegły bezproblemowo. Obecnie można zaobserwować wschody rzepaku, które nieco utrudnia panująca susza. W sierpniu zostały zebrane bardzo wczesne i wczesne odmiany ziemniaków z poletek doświadczalnych oraz część wczesnych odmian z pól produkcyjnych. Poza polami uprawnymi intensywne prace trwają również w sadzie. Rozpoczęły się zbiory jabłek oraz śliwek. Zarówno ziemniaki jak i owoce trafiają od razu do naszego sklepu, w którym wykonano remont. Sierpień to czas przeglądu maszyn do zbioru chmielu. RZD Werbkowice. W dniu 09.08.2022 w RZD Werbkowice zakończono żniwa. Pszenica jara plonowała na poziomie 4,75 t/ha. Plony w dużej mierze zależały od stanowiska i kształtowały się od 4,12 t/ha ( duże pofałdowanie terenu) do 5,3 t/ha1( tereny w dolinie rzeki Huczwy). Średnia wilgotność ziarna wynosiła 12,0 %. Mieszanka zbożowa uprawiana na glebie klasy V plonowała na poziomie 3,12 t/ha. W sierpniu prowadzono także zbiór słomy. Ograniczenie zasiewów zbóż przez rolników spowodowało, że Zakład rozszerzył tereny z których zbierana jest słoma. Stan roślin buraka cukrowego jest dobry. W uprawie tej wykonywano zabiegi fungicydowi oraz ochronę plantacji przed chwościkiem. W celu zwiększenia odporności na suszę zastosowano zabiegi chemiczne poprawiające turgor roślin. Kukurydza rozpoczęła fazę rozwoju ziarniaków (wypełniania kolb). Rośliny odczuwają jednak wyraźnie brak wody. Wypas krów na pastwiskach trwa nadal , występują problemy w związku z suszą (mały odrost runi pastwiskowej), co powoduje częste zmiany kwater. Podkreślić należy, że suma opadów w m-c sierpniu dla Werbkowic wynosiła tylko ok. 35 mm. W dniu 21.08.2022 na terenach Zakładu odbyły się Dożynki Gminne. RZD Wielichowo. Sierpień 2022 r. w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym w Wielichowie był miesiącem bardzo wysokich temperatur i pogłębiającej się suszy. Temperatury ponad 35°C, spowodowały wyschnięcie cieków wodnych, w tym stawów w parku. W miesiącu sierpniu wykonano nawożenie obornikiem części pól, zastosowano wapnowanie oraz nawożenie przedsiewne nawozami fosforo-potasowymi. Uporządkowano obrzeża pól poprzez usunięcie krzewów oraz darni przylegającej do rowów i pól. Następnie na polach wykonano głęboszowanie uwroci, zerwano wszystkie ścierniska, zasiano poplony ścierniskowe. W związku z bardzo drogimi nasionami zbóż do siewu, rozpoczęto czyszczenie i zaprawianie materiału siewnego. W miesiącu sierpniu spadło tylko 49 mm deszczu. RZD Wierzbno. Sierpień to czas siania poplonów i przygotowania pól pod siew zbóż ozimych. W Zakładzie wykonano płytką uprawę ścierniskową i nawożenie gnojowicą. Planowane jest wykonanie orki, jednak brak opadów w ostatnim czasie oraz bardzo przesuszona gleba skłania do wykonania siewu bez tradycyjnej orki. W obecnej sytuacji trzeba bardzo dbać o zasoby wody glebowej i w efekcie ograniczyć wszelkie zabiegi
