W dniach 14-15 września 2020 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zorganizowało spotkanie dla partnerów AKIS (Agricultural Knowledge and Innovation System) – jednostek doradztwa rolniczego i instytutów badawczych, które miało miejsce w Kujawsko-Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Minikowie. Celem spotkania było wzmocnienie współpracy pomiędzy głównymi partnerami systemu AKIS i poprawa transferu innowacyjnych rozwiązań potrzebnych dla rozwoju wsi i rolnictwa oraz wypracowanie propozycji ukierunkowanych na wsparcie realizacji zadań doradztwa rolniczego. W spotkaniu uczestniczyło ok. 100 osób: przedstawiciele MRiRW, instytutów badawczych, jednostek doradztwa rolniczego oraz KOWR. Z naszego Instytutu w spotkaniu brali udział: prof. dr hab. Stefan Martyniuk, prof. dr hab. Mariola Staniak, dr hab. Krzysztof Jończyk i mgr Beata Bartosiewicz. W trakcie spotkania odbyły się również warsztaty dotyczące zintegrowanej platformy doradztwa oraz tzw. „spotkania stolikowe”, podczas których podjęto próbę zawiązania grup operacyjnych w ramach działania „Współpraca” PROW 2014-2020. Odbyła się również dyskusja na temat organizacji Krajowych Dni Pola w 2021 r. i kolejnych latach. W dniu 15 września spotkanie połączone było z Dniem Kukurydzy i Soi oraz konferencją poświęconą tematyce hodowli i uprawy tych roślin. Bezpośrednio po konferencji uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z najnowszymi odmianami kukurydzy i soi oraz metodami uproszczonej uprawy roli. /MS, KJ/

13 września 2020 r. w gospodarstwie demonstracyjnym Mazowieckiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Płońsku, Oddział w Poświętnym odbył się Dzień Kukurydzy i Buraka. Mimo ograniczeń związanych z zagrożeniem COVID-19 pola doświadczalne odwiedziło ok. 200 osób: rolników, specjalistów, uczników, studentów i doradców. Wydarzeniu towarzyszyły pokazy nowoczestnego sprzętnu rolniczego, w tym zbiór buraków cukrowych samojeznym kombajnem do zbioru korzeni, który cyklicznie wyorywał i ogławiał buraki. Wśród wystawców nie zabrakło oferty wydawniczej, usługowej i projektowej (m.in. NUTRIMAN) Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB prezentowanej przez pracowników Działu Upowszechniania i Wydawnictw.  Odwiedzający mieli możliwość przejrzenia – instrukcji upowszechnieniowych, broszur i innych publikacji tworzonych m.in. w ramach Programu Wieloletniego. Poza firmami prezentującymi środki ochrony roślin i nawozy, swoje stoisku miał również Główny Urząd Statystyczny, który prowadził akcję informacyjną związanym z Państwowym Spisem Rolnym 2020 r. Udział w wydarzeniu został sfinansowany w ramach zadania programu wieloletniego 2.7: Analiza i doskonalenie metod przekazywania wyników badań naukowych do doradztwa i praktyki rolniczej oraz wspieranie działalności różnych typów gospodarstw i przedsiębiorstw rolniczych. /MK/ 

Komunikat nr 12: IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. W dwunastym okresie raportowania tj. od 11 lipca do 10 września 2020 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -56 mm.W analizowanym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 23 mm w stosunkudo poprzedniego okresu (1 VII – 31 VIII). Natomiast w stosunku do pierwszego okresu raportowania (21 III- 20 V) nastąpił wzrost KBW o 47 mm. Największy deficyt wody notowany jest na terenach Równiny Gryfickiej, Wysoczyzny Łobeskiej, Pojezierza Poznańskiego, Ińskiego oraz w Kotlinie Milickiej, wynosi od -130 do -179 mm. Stosunkowo duży niedobór wody wystąpił również na Żuławach, Pojezierzu Mrągowskim, Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, Równinie Bielskiej, Górach Świętokrzyskich, Wysoczyznach: Drohiczyńskiej, Siedleckiej oraz Łaskiej, na których deficyt ten wynosi od -130 do -159 mm. Na znacznym obszarze kraju notowano deficyt wody wynoszący od -50 do -119 mm. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w obecnym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski. Susza rolnicza występuje na terenie województw: Wielkopolskiego, Opolskiego, Świętokrzyskiego, Zachodniopomorskiego, Mazowieckiego Łódzkiego, Lubuskiego, Pomorskiego, Lubelskiego. Susza notowana jest w uprawach: Kukurydzy na kiszonkę, Kukurydzy na ziarno, Krzewów owocowych Roślin strączkowych, Ziemniaka, Warzyw gruntowych, Chmielu, Buraka cukrowego, Pełna treść komunikatu na stronach serwisu dedykowanego suszy: Link do serwisu http://susza.iung.pulawy.pl/

Konferencja „Rola postępu biologicznego i technologicznego w kształtowaniu produkcji roślinnej. Innowacyjne technologie w produkcji roślinnej” W dniu 15 września 2020 roku w PODR w Boguchwale odbyła się konferencja pt. „Rola postępu biologicznego i technologicznego w kształtowaniu produkcji roślinnej. Innowacyjne technologie w produkcji roślinnej”. Konferencja była współorganizowana przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach i Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Boguchwale. Spotkanie zorganizowano w ramach realizacji zadania 2.3 w Programie Wieloletnim IUNG-PIB pt. „Ocena i wspieranie procesów wdrażania integrowanej produkcji i postępu technologicznego w produkcji roślinnej (zboża, rośliny pastewne i rośliny energetyczne)”. Otwarcia konferencji dokonał Dyrektor PODR w Boguchwale mgr inż. Robert Pieszczoch, który podkreślił znaczenie współpracy z instytucjami naukowymi w przekazywaniu wiedzy dla szerokiej praktyki rolniczej. W spotkaniu uczestniczyli doradcy PODR i rolnicy z Rejonu Podkarpacia. W ramach konferencji przedstawiono następujące referaty: Wybrane aspekty postępu biologicznego i technologicznego w kształtowaniu jakości surowców roślinnych (prof. dr hab. Janusz Podleśny, IUNG-PIB Puławy). Najnowsze osiągnięcia Hodowli Roślin Danko (dr Adam Gleń, DANKO Hodowla Roślin Sp. z o.o.). Wpływ hodowli roślin na wydajność produkcji rolnej (inż. Radosław Radulski, Hodowla Roślin Strzelce Sp. z o.o. Grupa IHAR). Możliwości łagodzenia stresu suszy poprzez działania agrotechniczne (dr hab. Jerzy Grabiński, prof. IUNG-PIB). Innowacyjne systemy uprawy roli i ich wieloaspektowa ocena (dr hab. Janusz Smagacz, prof. IUNG-PIB). Wybrane zagadnienia z zakresu produkcji roślinnej prowadzonej w wybranych gospodarstwach rolnych w województwie podkarpackim (prof. dr hab. Janusz Podleśny, IUNG-PIB Puławy). Prezentacja pola doświadczalnego i doświadczeń prowadzonych w PODR w Boguchwale (dr inż. Michał Noworól, PODR w Boguchwale). Konferencja była okazją do przedstawienia badań prowadzonych w IUNG-PIB Puławy i niektórych ośrodkach polskiej hodowli roślin a także wymiany poglądów oraz pogłębienia współpracy pomiędzy Instytutem i PODR w Boguchwale. W imieniu organizatorów prof. dr hab. Janusz Podleśny

Cała operacja jest współfinansowana ze środków Unii Europejskiej – Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Obszarów Wiejskich: „Europa inwestująca w obszary wiejskie”, w ramach działania „Wsparcie dla szkolenia doradców Objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020”.  Instytucją zarządzającą działaniem i zlecającą je (w formie przetargu nieograniczonego) jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działająca w imieniu Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – instytucji zarządzającej PROW 2014-2020.Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB realizuje szkolenia w module rolniczym w konsorcjum z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie (lider konsorcjum), Instytutem Ochrony Roślin w Poznaniu oraz Instytutem Ogrodnictwa. W 2020 r. szkolenia dla doradców z województwa mazowieckiego odbyły się ze znaczącym opóźnieniem ze względu na ograniczenia prawne związane z zagrożeniem COVID-19. Ze względu na pandemię realizacja szkoleń dla pozostałych województw została przesunięta na rok 2021. Wszystkie przeprowadzone dotychczas szkolenia odbywały się z zachowaniem wysokich standardów sanitarnych (dystrybucja maseczek ochronnych wśród słuchaczy, dystans społeczny, środki ochronne w czasie transportu na zajęcia terenowe i w czasie spożywania posiłków). Wiedza jaką słuchacze otrzymali  na wykładach w Instytucie oraz podczas pobytu w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym IUNG-PIB w Grabowie n. Wisłą dotyczyła ochrony roślin jak również agrotechniki zgodnej z dobrymi praktykami rolniczymi zarówno w zakresie rolnictwa jak i ochrony środowiska. Tematyka wykładów szkoleniowych to: ·         Przegląd patogentów i szkodników roślin rolniczych, regulacja zachwaszczenia po wykonaniu zasiewów i sadzeniu. Charakterystyka najważniejszych chwastów. ·         Narzędzia wspomagające podejmowanie decyzji o przeprowadzeniu zabiegu ochrony roślin rolniczych. W czasie zajęć praktycznych słuchacze przeprowadzali diagnostykę polową i laboratoryjną objawów chorób i szkodników występujących na roślinach rolniczych, uszkodzeń przez nie powodowanych oraz przeprowadzali diagnostykę polową chwastów. Zajęcia były prowadzone w 3 różnych terminach (czerwiec, lipiec, wrzesień) ze względu na różne okresy występowania szkodników i chorób roślin na polach uprawnych. Wysoki poziom szkoleń zapewniła kadra doświadczonych ekspertów z różnych jednostek wchodzących w skład konsorcjum: dr hab. Paweł Bereś – prof. IOR, Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu – Pracownia w Rzeszowie dr hab. Beata Feledyn-Szewczyk – prof. IUNG, Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB – Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej dr Artur Godyń – Instytut Ogrodnictwa prof. Janusz Smagacz – Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB – Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej  mgr inż. Waldermar Świechowski – Instytut Ogrodnictwa Za organizację i koordynację 2 szkoleń w module rolniczym, odbywających się w IUNG-PIB, odpowiadali pracownicy Działu Upowszechniania i Wydawnictw W szkoleniu, w dwóch grupach szkoleniowych po 24 osoby wzięło udział 48 doradców. Wszystkie osoby, które zostały zakwalifikowane na szkolenie ukończyły je otrzymując stosowne zaświadczenie. /MK, KM/

9.09.20 We wszystkich RZD zbiory rzepaku i zbóż są już zakończone. Plony są w tym roku bardzo zróżnicowane regionalnie i zależą głównie od warunków glebowo-klimatycznych oraz od ilości i rozkładu opadów w okresie wegetacyjnym. RZD Baborówko tegoroczne żniwa zakończył w sierpniu zbiorem pszenicy ozimej. W przypadku rzepaku ozimego i pszenicy ozimej plony w porównaniu do roku ubiegłego były wyższe o 10-20 %. Ze względu na suszę utrudniona była uprawa gleby pod siew rzepaku ozimego. Pomimo tego ciepło i niewielkie opady deszczu występujące po siewie rzepaku sprawiły że jego wschody były już widoczne po tygodniu. Długotrwała susza połączona z wyższymi temperaturami powietrza w sierpniu przyspieszyła zasychanie roślin kukurydzy, co prawdopodobnie przełoży się na spadek jej plonowania.RZD Błonie-Topola dzięki sprzyjającym warunkom pogodowym zakończył już żniwa uzyskując dość wysokie plony. Sierpień był miesiącem o dużym deficycie opadów, które wpłynęły szczególnie negatywnie na uprawę kukurydzy. Skutki braku opadów widać również w uprawie buraka cukrowego. Zebrane plony pozwoliły na zasianie poplonów pod przyszłoroczną uprawę buraka cukrowego. Ponadto rozpoczęto przygotowywanie materiału siewnego pod zasiew zbóż ozimych.RZD Borusowa tegoroczne żniwa zakończyły się już w połowie sierpnia i przebiegały w tym roku bardzo sprawnie. Plon rzepaku jak na ten rok jest zadawalający. Natomiast plony zbóż są średnie i porównywalne do roku poprzedniego. W sierpniu został już zasiany na powierzchni 46 ha poplon w ramach wymogów zazielenienia, a pole to jest przygotowane pod przyszłoroczną uprawę buraka cukrowego. Ponadto został już zasiany na powierzchni 40 ha rzepak ozimy i wykonano bezpośrednio po siewie zabieg herbicydowy.RZD Grabów żniwa rozpoczęły się od zbioru doświadczeń z rzepakiem ozimym, a następnie z roślinami strączkowymi. Zbiór z pól produkcyjnych rozpoczęto od pszenicy ozimej, a następnie zebrano pszenżyto ozime, jęczmień jary, mieszanki zbożowe jarej i zakończono zbiorem pszenicy jarej. Warunki w czasie zbioru zbóż w tym roku były sprzyjające i żniwa zostały zakończone 20 sierpnia. Następnie rozpoczęto siew rzepaku ozimego na doświadczeniach. Ponadto dokonano zbioru trzeciego pokosu łąk, które na skutek suszy bardzo słabo plonowały. Trwają przygotowania do zbioru kukurydzy na kiszonkę, przygotowywane są silosy, sprzęt do transportu i ugniatania pociętej kukurydzy. Produkcja zwierzęca pod względem wydajności mleka od początku roku utrzymuje się na jednakowym poziomie i wynosi powyżej 9 tys. litrów mleka.RZD Kępa-Puławy żniwa zakończono i obecnie trwają intensywne prace związane z uprawą i siewem rzepaku ozimego. Ponadto wykonano bezpośrednio po siewie zabieg herbicydowy celem zwalczania samosiewów zbóż oraz chwastów. Obecnie trwają przygotowania do rozpoczęcia zbioru i suszenia chmielu. W sadzie odbędzie się pierwszy zbiór jabłek odmian letnich. Są to odmiany deserowe, które maja bardzo krótką trwałość.RZD Werbkowice żniwa rozpoczął na początku sierpnia od zbioru mieszanki zbożowo-strączkowej, która przeznaczona jest na paszę dla bydła. Następnie dokonano zbioru pszenicy jarej, która stanowi dominującą część w strukturze zasiewów zbóż. Uzyskano średnie plony o niskiej wilgotność ziarna ok. 11%. Ponadto została zebrana słoma w ilości 3100 rolek, która jest przeznaczona w całości dla produkcji zwierzęcej. Trwają przygotowania do zasiewów poplonów oraz nawożenia pożniwnego obornikiem i gnojowicą. Plantacja buraków cukrowych jest w stanie dobrym. Obecnie wykonywane były zabiegi fungicydowe na chwościka, które zabezpieczyły plantację i ograniczyły jej porażenie. Trwają przygotowania i przy sprzyjających warunkach pogodowych nastąpi zbiór lnu. Wypas krów na pastwiskach trwa nadal i prowadzony jest bez większych zakłóceń.RZD Wielichowo dzięki sprzyjającym warunkom pogodowym zakończono już żniwa uzyskując bardzo dobre plony, które są wyższe niż w poprzednim roku o 40%. Zakończono również zbiór gorczycy i lnu. Dokonano wysiewu nawozów pod uprawy roślin ozimych i wykonano podorywki. Zastosowano obornik na 1/3 powierzchni pól oraz wysiano poplony ścierniskowe. Rozpoczęto na części pól orki pod jęczmień ozimy oraz żyto hybrydowe. W związku z wystąpieniem zachwaszczenia wtórnego na plantacji buraków cukrowych wykonano ręcznego ich usunięcia. Buraki cukrowe są w dobrej kondycji i brak jest występowania porażenia chorobami (chwościkiem).RZD Wierzbno zakończono żniwa i obecnie trwają prace związane z siewem poplonów oraz przygotowaniem pól pod zasiewy ozime. Kukurydza mimo wcześniejszych okresów braku wody rośnie i rozwija się bardzo dobrze dzięki sprzyjającym warunkom pogodowym co pozwala na dobre rokowania względem plonowania.RZD Żelisławki dzięki sprzyjającym warunkom pogodowym i dobrej organizacji pracy zakończył już żniwa uzyskując bardzo wysokie plony. Warunki atmosferyczne podczas zbioru rzepaku oraz zbóż były sprzyjające i większość zbiorów nie musiała być dosuszana. Bezpośrednio po zbiorze plonów przystąpiono do uprawek pożniwnych i siewu poplonów. Ze względu na brak opadów i związane z tym trudności w uprawie gleby, siew rzepaku został rozpoczęty dopiero 28 sierpnia. Planuje się obsiać rzepakiem ozimym powierzchnie 110 hektarów.RZD „JASTKÓW” Spółka z o.o. permanentnie odczuwa niedobory wody. Potwierdza to również ostatni okres czasu ponieważ nie było opadów praktycznie od połowy lipca do końca sierpnia. Dodatkowo cały miesiąc sierpień cechowały bardzo wysokie temperatury. W wyniku niesprzyjających warunków pogodowych tegoroczne plony zbóż są dość niskie jak na potencjalne i uwarunkowania glebowe. Pod koniec sierpnia dodatkowo wystąpiły nawałnice w postaci ulewnego deszczu ok. 23 litry oraz wiatru o prędkości przekraczającej 100 km/godz. Tak niesprzyjające warunki atmosferyczne spowodowały uszkodzenie konstrukcji wszystkich uprawianych chmielników. Ponadto wystąpiły powalenia fragmentów dwóch plantacji i zerwanie elementów siatki nośnej oraz zerwanie samych roślin. Straty z tego tytułu są bardzo duże zarówno w plonach chmielu oraz wiążą się z koniecznością naprawy konstrukcji. Obecnie trwają przygotowania do rozpoczęcia zbioru chmielu, który stanowi znaczący udział w strukturze produkcji spółki. Zestawienie plonów w RZD IUNG-PIB za 2020 rok Lp. RZD IUNG-PIB Plony w t/ha Rzepak Pszenica ozima Pszenica jara Jęczmień ozimy Jęczmień jary Żyto ozime Pszenżyto ozime Owies Mieszanka zbożowa Mieszanka zbożowo-strączkowa 1 Baborówko 3,10 5,70 4,20 2 Borusowa 3,60 5,70 4,40 5,30 3 Grabów 7,64 3,97* 4,34 4,80 4,88* 4,19 4 Błonie-Topola 7,30 5,30 5 a Puławy Kępa 3,22 5,17 5 b Gosp. Osiny 2,85 5,15 2,87 5,33 3,53 4,47 1,53 3,84 5 c Gosp. Sadłowice 4,25 1,02 4,54 5 d Gosp. Pulki 2,65 7,10 1,91 6 Werbkowice 4,92 4,11 7 Wielichowo 5,35 6,14 3,64 3,93 3,25 8 Wierzbno 3,35 3,63 3,25 9 Żelisławki 4,10 9,00 7,00 7,00 6,60 6,10 10 Jastków Sp. z o.o. 3,80 3,60 3,50 * w tym uprawy ekologiczne Materiał przygotowany przez: Dyrektorów RZD IUNG-PIB oraz dr. Mariusza Zarychtę.

W dniu 3 września 2020 r. w Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu odbyły się warsztaty naukowe pt. „Nowe wyzwania dla gospodarki nawozowej” Warsztaty organizowane w ramach zadania 2.2 Programu Wieloletniego IUNG-PIB „Wspieranie gospodarki nawozowej w Polsce i ocena jej skutków środowiskowych oraz doskonalenie systemów doradztwa nawozowego z uwzględnieniem stosowania produktów pofermentacyjnych z biogazowni”. Uczestnikami warsztatów byli doradcy rolniczy oraz producenci rolni. Otwarcia warsztatów dokonali – zastępca Dyrektora IUNG-PIB ds. naukowych w zakresie badań środowiskowych – prof. dr hab. Mariusz Matyka oraz Dyrektor CDRw Brwinowie Oddział w Radomiu dr Henryk Skórnicki, który podkreślił znaczenie współpracy z IUNG-PIB w zakresie wdrażania wyników badań naukowych do praktyki rolniczej. Tematyka warsztatów dotyczyła wybranych zagadnień z zakresu gospodarki nawozowej w świetle obowiązujących oraz zmieniających się przepisów prawnychi wymogów środowiskowych. Wygłoszono następujące referaty: – Rynek środków wapnujących w Polsce – dr Piotr Ochal – Produkcyjne i środowiskowe skutki wieloletniego niezrównoważonego nawożenia azotem i fosforem – dr Agnieszka Rutkowska – Rozproszenie azotu i fosforu z produkcji rolniczej do wód gruntowych i powierzchniowych – dr Piotr Skowron – Materia organiczna ważnym elementem żyzności gleb – dr hab. Dorota Pikuła – Zarządzanie nawozami naturalnymi w gospodarstwie w świetle aktualnie obowiązującychaktów prawnych – dr Damian Wach. – Internetowy system informacji o nawozach IUNG-PIB – dr Ryszard Winiarski Podczas warsztatów podkreślono fundamentalne znaczenie wapnowania jako zabiegu o charakterze produkcyjnym i środowiskowym oraz zaprezentowano asortyment dostępnych na rynku środków wapnujących. Wskazano, że ważnym problemem w rolnictwie polskim jest niezrównoważone nawożenie fosforem, który stosowany jest w nadmiarze i może stanowić zagrożenie dla jakości wód. Uczestnicy spotkania mogli zapoznać się z analizą i interpretacją wieloletnich wyników badań dynamiki pierwiastków biogenicznych w polskim rolnictwie, a także aktywnością Instytutu w obszarze wsparcia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w działaniach na forum międzynarodowym w Komisji Helsińskiej oraz grupie roboczej HELCOM Agri. Wskazano również na konieczność ewaluacji istniejącego systemu monitoringu o regularną ocenę zawartości fosforu w glebach, w formach ulegających stosunkowo szybkiej migracji do wód gruntowych i powierzchniowych, a kluczowy w tym obszarze jest wybór odpowiedniej metodyki badań i jej implementacja na poziomie całego kraju. Podczas warsztatów dyskutowano również nad pogłębiającym się problemem deficytu obornika – nawozu charakteryzującego się wysokim wskaźnikiem stopnia humifikacji oraz braku lub niedostatecznej ilość danych dotyczących zawartości i dynamiki tworzenia/rozkładu materii organicznej na poziomie gospodarstw rolnych. Omówiono zmiany w aktach prawnych odnoszące się do prawidłowego stosowania nawozów naturalnych. Wskazano również jakie potencjalne skutki dla rolnictwa może nieść rekomendowane przez HELCOM wprowadzenie limitu dawki 25 kg P/ha/rok, pochodzącego z nawozów naturalnych. Uczestnicy mieli również możliwość zapoznania się z zasadami korzystania z internetowego systemu informacji o nawozach i środkach wspomagających uprawę roślin, opracowanego w ramach zadania 2.2 PW, dostępnego w formie wyszukiwarki na stronie internetowej IUNG-PIB.