Klimatyczny Bilans Wodny dla okresu od 11 maja do 10 lipca 2022 roku
IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. W szóstym okresie raportowania tj. od 11 maja do 10 lipca 2022 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -113 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 24 mm w stosunku do poprzedniego okresu (1 V-30 VI). Deficyt wody dla roślin uprawnych występował w całym kraju. Największy deficyt wody notowano na terenie Niziny Śląskiej od -160 do -219 mm. Bardzo duży niedobór wody notowano również w Kotlinie Sandomierskiej od –160 do –209 mm. Duże niedobory stwierdzono także na terenie Polesia Lubelskiego i na Wyżynie Lubelskiej od -160 do –199 mm. Mniejszy deficyt wody notowano na Nizinie Wielkopolskiej i na Pojezierzu Wielkopolskim od -150 do -179 mm. Na dużym obszarze kraju niedobory wody wynosiły od -120 do -149 mm. Natomiast na terenie Pojezierza Mazurskiego, Przedgórza Sudeckiego, na Wyżynie Śląskiej i Krakowsko-Częstochowskiej niedobory były już mniejsze od 0 do -119 mm. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w szóstym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski. Poniżej przedstawiamy występowanie suszy rolniczej na terenie kraju. Susza rolnicza występowała na terenie wszystkich województw kraju. Susza występowała w dwunastu uprawach: Rzepaku i rzepiku, Zbóż jarych Krzewów owocowych, Kukurydzy na ziarno, Kukurydzy na kiszonkę, Roślin strączkowych, Zbóż ozimych, Truskawek, Warzyw gruntowych, Tytoniu, Drzew owocowych, Chmielu. W szóstym okresie raportowania od 11 maja do 10 lipca 2022 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw rzepaku i rzepiku. Suszę w tych uprawach notowano w 1373 gminach (55,43% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 12,31 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 12,83% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 6,88 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach rzepaku i rzepiku w województwach przedstawia tab. 1. Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. wielkopolskie 226 220 97,35 33,49 2. lubuskie 82 78 95,12 32,48 3. podkarpackie 160 147 91,88 20,82 4. lubelskie 213 186 87,32 23,34 5. opolskie 71 50 70,42 6,97 6. mazowieckie 314 195 62,10 11,42 7. zachodniopomorskie 113 69 61,06 4,01 8. dolnośląskie 169 101 59,76 23,53 9. świętokrzyskie 102 58 56,86 6,35 10. łódzkie 177 76 42,94 8,05 11. małopolskie 182 61 33,52 1,98 12. podlaskie 118 33 27,97 2,55 13. warmińsko-mazurskie 116 24 20,69 3,28 14. kujawsko-pomorskie 144 28 19,44 2,52 15. śląskie 167 29 17,37 0,93 16. pomorskie 123 18 14,63 1,61 Susza rolnicza wystąpiła także w uprawach zbóż jarych, notowano ją w 612 gminach (24,71% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 43,11 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 4,75% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 18,72 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż jarych w województwach przedstawia tab. 2. Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gminz suszą Udział gminz suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. podkarpackie 160 107 66,88 14,72 2. lubelskie 213 140 65,73 11,30 3. wielkopolskie 226 122 53,98 9,06 4. lubuskie 82 40 48,78 19,22 5. dolnośląskie 169 82 48,52 17,11 6. opolskie 71 26 36,62 1,44 7. świętokrzyskie 102 21 20,59 0,72 8. zachodniopomorskie 113 16 14,16 0,12 9. małopolskie 182 16 8,79 0,40 10. warmińsko-mazurskie 116 7 6,03 0,92 11. mazowieckie 314 17 5,41 0,35 12. kujawsko-pomorskie 144 7 4,86 0,14 13. pomorskie 123 5 4,07 0,42 14. łódzkie 177 5 2,82 0,13 15. podlaskie 118 1 0,85 0,00 Susza rolnicza wystąpiła również w uprawach krzewów owocowych. Notowano ją w 590 gminach (23,82% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 35,40 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 4,64% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 13,12 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab.3. Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. podkarpackie 160 103 64,38 14,88 2. lubelskie 213 137 64,32 11,14 3. wielkopolskie 226 118 52,21 8,78 4. dolnośląskie 169 81 47,93 16,67 5. lubuskie 82 38 46,34 19,05 6. opolskie 71 25 35,21 1,23 7. świętokrzyskie 102 19 18,63 0,61 8. zachodniopomorskie 113 15 13,27 0,10 9. małopolskie 182 14 7,69 0,35 10. warmińsko-mazurskie 116 7 6,03 0,88 11. mazowieckie 314 17 5,41 0,29 12. kujawsko-pomorskie 144 7 4,86 0,12 13. pomorskie 123 5 4,07 0,41 14. łódzkie 177 3 1,69 0,07 15. podlaskie 118 1 0,85 0,00 Suszę rolniczą odnotowano w uprawach kukurydzy na ziarno, wystąpiła w 525 gminach (21,19% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 19,75 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 3,07% gruntów ornych kraju (zmniejszenie o 4,86 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach kukurydzy na ziarno w województwach przedstawia tab. 4. Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. podkarpackie 160 97 60,62 10,28 2. lubelskie 213 123 57,75 6,67 3. dolnośląskie 169 78 46,15 12,38 4. wielkopolskie 226 101 44,69 4,72 5. lubuskie 82 35 42,68 14,44 6. opolskie 71 22 30,99 0,82 7. świętokrzyskie 102 15 14,71 0,41 8. małopolskie 182 13 7,14 0,27 9. zachodniopomorskie 113 8 7,08 0,07 10. warmińsko-mazurskie 116 7 6,03 0,78 11. mazowieckie 314 14 4,46 0,14 12. kujawsko-pomorskie 144 6 4,17 0,07 13. pomorskie 123 5 4,07 0,30 14. łódzkie 177 1 0,56 0,01 Suszę rolniczą odnotowano w uprawach kukurydzy na kiszonkę, wystąpiła w 525 gminach (21,19% gmin Polski), nastąpiło zmniejszenie o 19,75 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 3,07% gruntów ornych kraju (zmniejszenie
Klimatyczny Bilans Wodny dla okresu od 1 maja do 30 czerwca 2022 roku
W piątym okresie raportowania tj. od 1 maja do 30 czerwca 2022 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -137 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 29 mm w stosunku do poprzedniego okresu (21 IV-20 VI). Deficyt wody dla roślin uprawnych zwiększył się powodując, że niedobór wody występował w całym kraju. Największy deficyt wody notowano na terenie Kotliny Sandomierskiej od –210 do –229 mm. Bardzo duży niedobór wody notowano również na Polesiu Lubelskim, Wyżynie Lubelskiej oraz na Nizinie Śląskiej od -190 do -219 mm. Tylko nieco mniejszy deficyt wody notowano na Nizinie Wielkopolskiej, w południowej części Niziny Podlaskiej, we wschodniej części Pogórza Karpackiego od – 170 do -189 mm. Duży deficyt wody wystąpił również na Pojezierzu Wielkopolskim i Pomorskim oraz na Pobrzeżu Słowińskim od -160 do -179 mm. Na obszarze Pojezierza Mazurskiego, Przedgórza Sudeckiego, na Wyżynie Śląskiej i Krakowsko-Częstochowskie niedobory wody były już mniejsze od 0 do -119 mm. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w piątym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski. Poniżej przedstawiamy występowanie suszy rolniczej na terenie kraju powodującej obniżenie plonów przynajmniej o 20% w skali gminy w stosunku do plonów uzyskanych w średnich wieloletnich warunkach pogodowych. Susza rolnicza występowała na terenie wszystkich województw kraju. Susza występowała w dwunastu uprawach: Zbóż jarych, Rzepaku i rzepiku, Krzewów owocowych, Zbóż ozimych, Roślin strączkowych, Kukurydzy na ziarno, Kukurydzy na kiszonkę, Truskawek, Tytoniu. Warzyw gruntowych, Drzew owocowych, Chmielu. W piątym okresie raportowania od 1 maja do 30 czerwca 2022 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw zbóż jarych. Suszę w tych uprawach notowano w 1680 gminach (67,82% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 30,85 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 23,47% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 15,99 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż jarych w województwach przedstawia tab. 1. Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. lubelskie 213 209 98,12 53,51 2. wielkopolskie 226 218 96,46 38,93 3. podkarpackie 160 151 94,38 35,78 4. zachodniopomorskie 113 105 92,92 14,97 5. lubuskie 82 75 91,46 42,29 6. mazowieckie 314 285 90,76 34,74 7. świętokrzyskie 102 92 90,20 34,60 8. opolskie 71 45 63,38 5,18 9. małopolskie 182 115 63,19 6,25 10. dolnośląskie 169 100 59,17 24,72 11. łódzkie 177 102 57,63 12,77 12. podlaskie 118 64 54,24 15,17 13. pomorskie 123 46 37,40 5,14 14. kujawsko-pomorskie 144 33 22,92 3,14 15 śląskie 167 30 17,96 1,06 16. warmińsko-mazurskie 116 10 8,62 2,15 Susza rolnicza wystąpiła także w uprawach rzepaku i rzepiku, notowano ją w 1678 gminach (67,74% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 57,49 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 19,71% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 18,41 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach rzepaku i rzepiku w województwach przedstawia tab. 2. Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach rzepaku i rzepiku Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. lubelskie 213 209 98,12 40,73 2. wielkopolskie 226 218 96,46 33,48 3. podkarpackie 160 150 93,75 25,37 4. zachodniopomorskie 113 105 92,92 14,24 5. lubuskie 82 75 91,46 38,26 6. mazowieckie 314 285 90,76 31,74 7. świętokrzyskie 102 92 90,20 23,85 8. opolskie 71 45 63,38 4,79 9. małopolskie 182 115 63,19 5,29 10. dolnośląskie 169 99 58,58 21,37 11. łódzkie 177 102 57,63 11,86 12. podlaskie 118 64 54,24 14,61 13. pomorskie 123 46 37,40 4,46 14. kujawsko-pomorskie 144 33 22,92 2,63 15 śląskie 167 30 17,96 1,06 16. warmińsko-mazurskie 116 10 8,62 1,57 Susza rolnicza wystąpiła również w uprawach krzewów owocowych. Notowano ją w 1467 gminach (59,22% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 40,00 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 17,76% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 14,44 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab.3. Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. lubelskie 213 209 98,12 44,75 2. podkarpackie 160 146 91,25 28,62 3. wielkopolskie 226 202 89,38 27,77 4. świętokrzyskie 102 89 87,25 25,91 5. lubuskie 82 70 85,37 33,67 6. zachodniopomorskie 113 92 81,42 8,24 7. mazowieckie 314 243 77,39 26,23 8. dolnośląskie 169 91 53,85 21,66 9. opolskie 71 36 50,70 2,98 10. małopolskie 182 92 50,55 4,93 11. podlaskie 118 55 46,61 12,19 12. łódzkie 177 69 38,98 6,53 13. pomorskie 123 28 22,76 2,76 14. kujawsko-pomorskie 144 20 13,89 1,59 15 śląskie 167 18 10,78 0,43 16. warmińsko-mazurskie 116 7 6,03 1,10 Suszę notowano również w uprawach zbóż ozimych. Wystąpiła w 1279 gminach (51,64% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 29,19 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 13,10% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 9,50 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż ozimych w województwach przedstawia tab. 4. Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach zbóż ozimych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchni z suszą [%] 1. lubelskie 213 208 97,65 37,77 2. podkarpackie 160 140 87,50 23,42 3. świętokrzyskie 102 85 83,33 20,12 4. lubuskie 82 67 81,71 26,50 5. wielkopolskie 226 176 77,88 16,98 6. mazowieckie 314 200 63,69 19,11 7. zachodniopomorskie 113 68 60,18 3,65 8. dolnośląskie 169 87 51,48 17,37 9. małopolskie 182 85 46,70 3,71 10. podlaskie 118 42 35,59 9,12 11. opolskie 71 22 30,99 1,02 12. łódzkie 177 47 26,55 3,35 13. pomorskie 123 22 17,89 1,37 14. kujawsko-pomorskie 144 16 11,11 0,71 15 warmińsko-mazurskie 116 6 5,17 0,74 16. śląskie 167 8 4,79 0,07 Suszę rolniczą odnotowano w uprawach roślin strączkowych, wystąpiła w 1022 gminach (41,26% gmin Polski),
System Monitoringu Suszy Rolniczej w filmie TVP1
Zapraszamy do obejrzenia filmu dotyczącego m.in. zmian klimatu, wyemitowanego 16 listopada 2021 r. na antenie TVP1 -„Co z tą wodą?”. Materiał jest obecnie dostępny na platformie TVP VOD.
W filmie wystąpili pracownicy naukowi i techniczni IUNG-PIB m.in. obsługujący stację meteorologiczną, doświadczenia w hali wegetacyjnej oraz oprogramowanie niezbędne w realizacji zadań Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej.
Mgr inż. Sylwia Siebielec laureatką konkursu NCBiR LIDER
Pragniemy poinformować, iż mgr inż. Sylwia Siebielec uzyskała finansowanie projektu pt. ”Opracowanie innowacyjnej technologii wytwarzania wzbogaconych mikrobiologicznie bionawozów wspomagających zrównoważoną produkcję roślinną i jej adaptację do zmian klimatu” w ramach konkursu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) Lider XII.
Projekt zakłada stworzenie technologii uzyskiwania trzech rodzajów bionawozów, które będą nośnikiem mikroorganizmów wspomagających rozwój roślin w warunkach suszy.
Klimatyczny Bilans Wodny za okres od 21 marca do 20 maja 2021
IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. W pierwszym okresie raportowania tj. od 21 marca do 20 maja 2021 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -25 mm. Największy deficyt wody notowany jest na terenach: Polesia Zachodniego i Wołyńskiego, Wyżyny Wołyńskiej, w południowej części Niziny Południowopodlaskiej, w północno-wschodniej części Pobrzeża Szczecińskiego oraz w środkowej części Pojezierza Zachodniopomorskiego, wynosi na tych terenach od -90 do -119 mm. Na pozostałym terytorium kraju niedobory wody były mniejsze od -50 mm do -90 mm, a miejscami notowano nawet jej nadmiar. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w obecnym okresie raportowania, nie stwierdzamy wystąpienia suszy rolniczej na terytorium Polski. Tegoroczny marzec na znacznej powierzchni kraju był w normie wieloletniej (1990-2021). W trzeciej dekadzie tego miesiąca najcieplej było w zachodniej części kraju od 7 do ponad 8oC. Im dalej w kierunku wschodnim tym było zimniej. Na wschodzie kraju notowano tylko od 4 do 5oC. W ciągu ostatnich 24 lat nie notowano tak zimnego kwietnia jak w tym roku. Temperatura tego miesiąca była niska w całym kraju. Na bardzo dużej powierzchni środkowej Polski notowano ok. 6oC. Na północnych obszarach kraju, na: Wyżynie Małopolskiej, Roztoczu, Przedgórzu Sudeckim oraz Pogórzu Karpackim było jeszcze zimniej od 5 do 6oC a miejscami notowano nawet 4-5oC. W Sudetach i w Karpatach było najzimniej, temperatura powietrza na tych terenach wynosiła tylko 1-4oC. Tegoroczny kwiecień w stosunku do normy wieloletniej był zimniejszy w południowo-wschodniej części kraju o 1oC, we wschodniej o 1-2oC, w środkowej Polsce od 2 do 3oC, a w zachodnich rejonach było zimniej nawet o 3-4oC. W pierwszej dekadzie maja najwyższą temperaturę powietrza notowano w zachodnich, południowo-zachodnich, południowych oraz południowo-wschodnich rejonach Polski od 9 do 10oC a w Kotlinie Sandomierskiej nawet od 10oC do ponad 11,5oC. Na dużym obszarze kraju notowano temperaturę od 8 do 9oC. Zimniej było na północy Polski, gdzie notowano tylko 7-8oC. W drugiej dekadzie tego miesiąca było już znacznie cieplej. W zachodnich i północno-zachodnich rejonach kraju notowano od 12 do 13oC. Im dalej w kierunku wschodnim, tym było cieplej od 13 do 14,5oC. Zdecydowanie najcieplejszym obszarem w tej dekadzie maja były Kujawy z temperaturą powietrza wynoszącą od 14,5 do 16oC. W III dekadzie marca notowano na całym obszarze Polski bardzo małe opady atmosferyczne w wysokości od 5 do 10 mm lub ich brak. Jedynie miejscami na północnych i południowych obszarach kraju wystąpiły nieco większe opady, wynoszące od 10 do 20 mm. W kwietniu w południowo-wschodniej części kraju notowano wysokie opady od 60 do 120 mm (tj. ok. 140% normy wieloletniej). W środkowej Polsce również opady były wysokie, chociaż mniejsze niż w południowo-wschodniej części kraju, wynoszące w od 30 do 60 mm, stanowiące na tych terenach 90-140% normy. W północnych rejonach Polski były najniższe od 20 do 30 mm a miejscami notowano opady o wielkości nawet poniżej 20 mm i na tych obszarach stanowiły od 40 do ponad 90% normy. W maju opady atmosferyczne były bardzo zróżnicowane. Najmniejsze w pierwszej dekadzie tego miesiąca stwierdzono w północno-zachodnich i południowo wschodnich obszarach Polski o wielkości od 10 do 30 mm. Natomiast znacznie wyższe od 30 do aż 80 mm notowano w szerokim pasie biegnącym od południowo-zachodnich po północno-wschodnie tereny kraju. W drugiej dekadzie maja również wystąpiły małe opady, które notowano na terenie północnego Polesia Lubelskiego oraz w środkowej części Niziny Wielkopolskiej od poniżej 5 do 10 mm. Większe opady wynoszące 10-20 mm notowano na dużej powierzchni kraju. Natomiast stosunkowo duże opady od 20 do ponad 50 mm były notowane w środkowej Polsce od Gdańska poprzez Łódź, Warszawę, Częstochowę, Kielce, Kraków po Tarnów i Rzeszów. Tej wielkości opady notowane były również na Przedgórzu Sudeckim, w Sudetach, w Beskidach Zachodnich oraz w Karpatach. Stwierdzamy, że niedobory wody dla roślin uprawnych wynoszące od -50 do -119 mm, wystąpiły na dużym obszarze kraju. Według obecnych warunków pogodowych straty plonów z powodu deficytu wody powodujące ich obniżenie przynajmniej o 20% w skali gminy w stosunku do plonów uzyskanych w średnich wieloletnich warunkach pogodowych nie wystąpiły. Natomiast na południu kraju zasoby wodne są duże, na polach uprawnych występuje nadmiar wody, co może skutkować również znacznym obniżeniem plonów roślin uprawnych. Dyrektor Prof. dr hab. Wiesław Oleszek Opracowali: Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. IUNG-PIB Dr hab. Rafał Pudełko Dr Katarzyna Żyłowska Dr Jan Jadczyszyn Mgr Piotr Koza Mgr Anna Jędrejek Mgr Małgorzata Kozak Adrian Matczuk
