Monitoring Suszy Rolniczej 2026 – badamy wpływ zimowej okrywy roślinnej na glebę i stosunki wodne
26.02.2026 odwiedziliśmy pola gospodarstwa Rolniczego Zakładu Doświadczalnego IUNG-PIB Błonie-Topola (https://www.iung.pl/o-instytucie/struktura/rzd/blonie-topola/), by ocenić stan doświadczenia z zimową okrywą roślinną. W ramach projektu LCAgri (https://lcagri.iung.pl/pl/) od 2015 roku w gospodarstwie stopniowo wprowadzano uprawę bezorkową. Po zaprzestaniu produkcji zwierzęcej zdecydowano się również na zmianę systemu zmianowania i wprowadzenie międzyplonów, aby zrekompensować brak dopływu obornika do gleby i utrzymać jej żyzność. Prace nad oceną efektywności tych zmian rozpoczęliśmy w 2023 roku w ramach projektu Carbon Farming CE (https://www.interreg-central.eu/projects/carbon-farming-ce/). Badania te były następnie kontynuowane i rozwijane w kolejnych latach przez dr hab. Alicję Sułek w ramach działań Dotacji Celowej MRiRW 2025, stanowiąc obecnie ważny element prac prowadzonych w ramach Systemu Monitoringu Suszy. W bieżącym roku przejmujemy to doświadczenie do Systemu Monitoringu Suszy, gdzie będzie funkcjonowało jako pole referencyjne do badań terenowych do oceny bilansu wodnego gleby i akumulacji glebowej materii organicznej – będzie można ocenić efektywność stosowania poplonów i nawet zobaczyć to z satelity. Widoczna na zdjęciach sucha biomasa poplonu, będzie bezpośrednio przed siewem wymieszana z glebą to – według naszych badań – co najmniej 5 ton biomasy do zagospodarowania przez organizmy glebowe. Tego dnia udaliśmy się również do Bratoszewic, aby sprawdzić stan techniczny po zimie naszej sieciowej stacji meteorologicznej. Ta stacja to efekt wieloletniej i owocnej współpracy IUNG z Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego. Poniżej przedstawiamy kilka widoków z pól Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Bratoszewicach.
Klimatyczny Bilans Wodny od 1 kwietnia do 31 maja 2024 roku
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy (IUNG-PIB) w Puławach zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. W drugim okresie raportowania tj. od 1 kwietnia do 31 maja 2024 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW) dla kraju, na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą, była ujemna, wynosiła -108 mm. Deficyt wody w obecnym okresie w stosunku do poprzedniego okresu sześciodekadowego uległ zmniejszeniu o 16 mm. Największe niedobory wody notowano na obszarze Wyżyny Lubelskiej, na Polesiu oraz na Nizinie Śląskiej od -170 do -189 mm. Duży deficyt wody wystąpił również na Nizinie Podlaskiej, Mazowieckiej oraz w Kotlinie Sandomierskiej od -150 do -169 mm. Na dużym obszarze Polski niedobór wody wynosił od -120 do -149 mm. W północnych oraz w południowych obszarach kraju niedobory wody były najmniejsze od -50 do -119 mm. W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w drugim okresie raportowania stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na terytorium Polski., powodujące straty w plonach monitorowanych upraw przynajmniej o 20% w stosunku do plonów uzyskanych w przeciętnych wieloletnich warunkach pogodowych. Susza rolnicza występowała na terenie wszystkich 16 województw: Susza występowała w sześciu uprawach: W drugim okresie raportowania od 1 kwietnia do 31 maja 2024 r. największy zasięg suszy rolniczej występował wśród upraw zbóż jarych. Suszę w tych uprawach notowano w 1769 gminach (71,42% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 30,04 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 25,03% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 16,76 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszyw uprawach zbóż jarych w województwach przedstawia tab. 1. Tabela 1. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchniz suszą [%] 1. mazowieckie 314 314 100,00 57,94 2. lubelskie 213 210 98,59 51,52 3. łódzkie 177 173 97,74 42,99 4. kujawsko-pomorskie 144 130 90,28 21,27 5. świętokrzyskie 102 88 86,27 16,69 6. dolnośląskie 169 142 84,02 12,07 7. podlaskie 118 99 83,90 41,02 8. lubuskie 82 68 82,93 17,75 9. wielkopolskie 226 184 81,42 20,10 10. warmińsko-mazurskie 116 82 70,69 10,96 11. pomorskie 123 75 60,98 2,74 12. podkarpackie 160 92 57,50 9,51 13. opolskie 71 37 52,11 5,07 14. śląskie 167 55 32,93 8,29 15. zachodniopomorskie 113 12 10,62 0,13 16. małopolskie 182 8 4,40 0,60 Suszę rolniczą odnotowano także w uprawach zbóż ozimych. W tych uprawach notowano ją w 1593 gminach (64,31% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 29,67 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 19,20% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 13,32 punktów procentowych względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach zbóż ozimych w województwach przedstawia tab. 2. Tabela 2. Zasięg suszy w uprawach zbóż ozimych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchniz suszą [%] 1. mazowieckie 314 310 98,73 50,15 2. lubelskie 213 209 98,12 38,84 3. łódzkie 177 167 94,35 32,17 4. podlaskie 118 98 83,05 34,64 5. świętokrzyskie 102 83 81,37 13,02 6. kujawsko-pomorskie 144 117 81,25 12,68 7. dolnośląskie 169 133 78,70 8,24 8. lubuskie 82 57 69,51 11,91 9. wielkopolskie 226 150 66,37 13,20 10. warmińsko-mazurskie 116 63 54,31 6,79 11. podkarpackie 160 76 47,50 7,35 12. opolskie 71 32 45,07 3,35 13. pomorskie 123 45 36,59 1,26 14. śląskie 167 42 25,15 4,71 15. zachodniopomorskie 113 5 4,42 0,01 16. małopolskie 182 6 3,30 0,31 Suszę rolniczą odnotowano także w uprawach truskawek, notowano ją w 1394 gminach (56,28% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 28,67 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 17,12% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 12,8 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach truskawek w województwach przedstawia tab. 3. Tabela 3. Zasięg suszy w uprawach truskawek Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchniz suszą [%] 1. lubelskie 213 209 98,12 38,61 2. mazowieckie 314 301 95,86 47,68 3. łódzkie 177 158 89,27 27,38 4. podlaskie 118 94 79,66 32,15 5. świętokrzyskie 102 76 74,51 10,55 6. kujawsko-pomorskie 144 98 68,06 9,57 7. dolnośląskie 169 114 67,46 6,41 8. wielkopolskie 226 116 51,33 9,93 9. lubuskie 82 41 50,00 7,86 10. podkarpackie 160 65 40,62 5,94 11. warmińsko-mazurskie 116 41 35,34 4,72 12. opolskie 71 24 33,80 2,61 13. śląskie 167 29 17,37 2,40 14. pomorskie 123 21 17,07 0,45 15. małopolskie 182 5 2,75 0,04 16. zachodniopomorskie 113 2 1,77 0,00 Suszę notowano również w uprawach krzewów owocowych. Notowano ją w 972 gminach (39,24% gmin Polski), nastąpiło zwiększenie o 37,18 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu raportowania. Suszę notowano na obszarze 10,37% gruntów ornych kraju (zwiększenie o 10,2 punktu procentowego względem poprzedniego okresu raportowania). Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach krzewów owocowych w województwach przedstawia tab. 4. Tabela 4. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchniz suszą [%] 1. lubelskie 213 207 97,18 34,91 2. mazowieckie 314 281 89,49 32,50 3. podlaskie 118 78 66,10 17,46 4. łódzkie 177 112 63,28 11,21 5. świętokrzyskie 102 54 52,94 4,77 6. dolnośląskie 169 61 36,09 2,17 7. kujawsko-pomorskie 144 47 32,64 2,06 8. wielkopolskie 226 63 27,88 2,68 9. podkarpackie 160 30 18,75 2,76 10. lubuskie 82 15 18,29 2,99 11. opolskie 71 7 9,86 0,60 12. warmińsko-mazurskie 116 11 9,48 1,72 13. śląskie 167 5 2,99 0,15 14. pomorskie 123 1 0,81 0,00 Suszę notowano również w uprawach drzew owocowych. Notowano ją w 285 gminach (11,51% gmin Polski). Suszę notowano na obszarze 1,52% gruntów ornych kraju. Szczegółowe dane dotyczące suszy w uprawach drzew owocowych w województwach przedstawia tab. 5. Tabela 5. Zasięg suszy w uprawach drzew owocowych Lp. Województwo Liczba gmin ogółem Liczba gmin z suszą Udział gmin z suszą [%] Udział powierzchniz suszą [%] 1. lubelskie 213 145 68,08 10,30 2. mazowieckie 314
Wywiad dr. hab. Jerzego Kozyry dla Radia Lublin
Fala upałów i niski poziom opadów deszczu doprowadziły w Polsce do suszy rolniczej.
Najbardziej dotknięte suszą regiony Polski, to województwa: kujawsko-pomorskie, lubuskie, łódzkie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie, zachodnio-pomorskie i pomorskie. Dr hab. Jerzy Kozyra z Zakładu Biogospodarki i Analiz Systemowych, 17 lipca 2023 r. udzielił wywiadu o sytuacji w woj. lubelskim i w kraju.
Konferencja „System Monitoringu Suszy Rolniczej – stan aktualny i wyzwania”
Konferencja dotyczy prowadzonego przez Instytut systemu (SMSR) służącego wskazywaniu obszarów suszy rolniczej, który jest pomocny w przydzielaniu rekompensat za poniesione w uprawach straty, spowodowane występowaniem niedoborów wody w rolnictwie.Przedsięwzięcie będzie dobrą okazją do zaprezentowania zasad działania systemu oraz debaty nad jego rozwojem, zmierzających do wypracowania metod poszerzenia pomocy kierowanej do rolników poszkodowanych wskutek występowania suszy. W związku z bardzo dużym zainteresowaniem konferencją „System Monitoringu Suszy Rolniczej – stan aktualnych i wyzwania” wydarzenie zostało przygotowane w formule hybrydowej. Przygotowaliśmy 500 miejsc na platformie ZOOM. Poniżej link do rejestracji. https://zoom.us/webinar/register/WN_B_9jF6FISambRSmOI2YXgg#/registration Dodatkowo jest możliwość uczestnictwa w konferencji poprzez platformę YouTubelink do transmisji YT: https://youtu.be/rYysWDmXNo8
System Monitoringu Suszy Rolniczej w filmie TVP1
Zapraszamy do obejrzenia filmu dotyczącego m.in. zmian klimatu, wyemitowanego 16 listopada 2021 r. na antenie TVP1 -„Co z tą wodą?”. Materiał jest obecnie dostępny na platformie TVP VOD.
W filmie wystąpili pracownicy naukowi i techniczni IUNG-PIB m.in. obsługujący stację meteorologiczną, doświadczenia w hali wegetacyjnej oraz oprogramowanie niezbędne w realizacji zadań Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej.
