W ramach realizacji zadania „8.0 Wsparcie działań w obszarze badań i innowacji w rolnictwie na forum międzynarodowym”, finansowanego z dotacji budżetu państwa, w dniach 22–23 kwietnia 2026 r. Dyrektor IUNG-PIB, prof. dr hab. Mariusz Matyka, oraz mgr inż. Piotr Jurga uczestniczyli w konferencji Annual BIOEAST Bioeconomy Conference 2026, która odbyła się na Uniwersytecie w mieście Zadar (Chorwacja). Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach inicjatywy BIOEAST oraz projektu BOOST4BIOEAST i stanowiło jedno z kluczowych spotkań poświęconych rozwojowi biogospodarki w Europie Środkowo-Wschodniej. Tegoroczna edycja odbywała się pod hasłem „From Strategy to Impact: Inclusive Decision-Making in National Bioeconomy Action Plans”.
Głównym celem konferencji była walidacja krajowych planów działań dla biogospodarki opracowywanych w państwach regionu BIOEAST, ze szczególnym uwzględnieniem ich znaczenia politycznego, potencjału społeczno-gospodarczego oraz możliwości skutecznego wdrażania. Wydarzenie stworzyło przestrzeń do wymiany doświadczeń oraz pogłębionej dyskusji nad mechanizmami przekładania dokumentów strategicznych na konkretne działania operacyjne i instrumenty wdrożeniowe. Konferencja wpisywała się w szerszy proces współtworzenia krajowych planów działań do roku 2040, realizowany w formule partycypacyjnej z udziałem administracji publicznej, środowiska naukowego, sektora prywatnego oraz organizacji pozarządowych.
Program konferencji obejmował sesje plenarne poświęcone politykom Unii Europejskiej, współpracy makroregionalnej oraz prezentacji strategii krajowych, a także panele tematyczne, warsztaty wdrożeniowe, sesję posterową oraz wizytę studyjną. Szczególne znaczenie miała prezentacja Strategii Biogospodarki Chorwacji, będącej obecnie na etapie prac legislacyjnych. Dokument ten przedstawiono jako przykład spójnego podejścia międzysektorowego, integrującego analizę SWOT z jasno określonymi kierunkami działań. Podkreślono konieczność precyzyjnego definiowania zakresu biogospodarki, identyfikacji kluczowych sektorów oraz operacjonalizacji celów strategicznych. W kontekście chorwackim szczególny nacisk położono na rozwój produktów biopochodnych, bezpieczeństwo żywnościowe oraz tworzenie wartości dodanej w oparciu o lokalne zasoby biologiczne.
Istotnym punktem programu było wystąpienie Wim Haentjens z European Commission (DG Research & Innovation), dotyczące wdrażania Strategii Biogospodarki UE. Podkreślono, że sektor ten odpowiada za około 17,1 mln miejsc pracy i generuje blisko 5% PKB Unii Europejskiej, stanowiąc jeden z kluczowych filarów transformacji gospodarczej. Wskazano cztery główne obszary strategiczne: skalowanie innowacji i inwestycji, rozwój rynków dla produktów biopochodnych, zapewnienie zrównoważonej podaży biomasy oraz wzmacnianie współpracy międzynarodowej. Szczególną uwagę zwrócono na znaczenie inicjatywy BIOEAST jako mechanizmu wspierającego rozwój biogospodarki w regionach o wysokim potencjale biomasy oraz na rolę instrumentów finansowych i projektów budujących zdolności instytucjonalne.
Wystąpienie Pana Barna Kovács koncentrowało się na roli współpracy makroregionalnej w zakresie badań i innowacji. Przedstawiono rozwój inicjatywy BIOEAST jako platformy integrującej działania państw Europy Środkowo-Wschodniej poprzez strategiczne agendy badawczo-innowacyjne, tematyczne grupy robocze oraz krajowe huby biogospodarki. Podkreślono, że region znajduje się obecnie w fazie przejścia od planowania strategicznego do etapu wdrożeniowego, co wymaga lepszej integracji polityk, inwestycji i działań innowacyjnych. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na aktywną rolę IUNG-PIB, w tym współkoordynację Krajowego Huba Biogospodarki oraz zaangażowanie w prace grup BIOEAST i inicjatyw SCAR.
Ważnym elementem programu był panel „Changemakers Leading Bioeconomy Transition across the BIOEAST macro-region”, połączony z prezentacją laureatów BIOEAST Open Innovation Challenge. Zaprezentowane inicjatywy obejmowały rozwiązania z zakresu rolnictwa precyzyjnego, logistyki biomasy, biotechnologii oraz gospodarki o obiegu zamkniętym. Dyskusja potwierdziła wysoki potencjał innowacyjny regionu, wskazując jednocześnie na kluczowe wyzwania związane ze skalowaniem i wdrażaniem rozwiązań w praktyce, powiązanej z otoczeniem gospodarczym.
W trakcie sesji posterowej przedstawiciele IUNG-PIB zaprezentowali opracowanie dotyczące współtworzenia krajowej mapy drogowej dla biogospodarki cyrkularnej w Polsce. Zaprezentowane podejście opierało się na szerokim zaangażowaniu interesariuszy oraz wykorzystaniu mechanizmów współpracy rozwijanych m.in. w ramach projektu CEE2ACT. Podkreślono praktyczny charakter działań, obejmujących diagnozę, identyfikację priorytetów oraz ich przełożenie na konkretne kierunki wdrożeniowe. Poster został uhonorowany nagrodą ‘Best Poster Award’, co stanowi potwierdzenie wysokiej jakości prowadzonych prac oraz ich znaczenia dla rozwoju biogospodarki w regionie.
Istotnym elementem konferencji był warsztat „How to transform strategic documents to action”, poprzedzony wystąpieniem Pana Aleksiejs Nipers (Łotwa). Zaprezentowano schemat operacjonalizacji strategii – od wizji i diagnozy, przez cele, aż po działania i mechanizmy wdrażania. W części warsztatowej uczestnicy analizowali proces wdrażania planów działań, identyfikując bariery takie jak ograniczenia finansowe, rozproszenie odpowiedzialności oraz trudności w koordynacji międzysektorowej. Podkreślono, że skuteczność wdrażania strategii zależy od jasnego określenia priorytetów, przypisania odpowiedzialności oraz zapewnienia odpowiednich narzędzi zarządzania.
W ramach sesji tematycznych BIOEAST przedstawiciele IUNG-PIB uczestniczyli w pracach grup ‘Agroecology and Sustainable Yields’ oraz ‘Bioeconomy Education’. Szczególną uwagę poświęcono rozwojowi kompetencji, współpracy międzynarodowej oraz aktualizacji strategicznych agend badawczo-innowacyjnych. Wskazano na rosnące znaczenie edukacji i uczenia się przez całe życie jako kluczowych elementów wspierających rozwój biogospodarki.
Drugiego dnia konferencji odbyła się wizyta studyjna na wyspie Pag, obejmująca wizytę w Paška Sirana – jednej z najstarszych serowarni w regionie. Przedstawiono model funkcjonowania przedsiębiorstwa, obejmujący pełen łańcuch wartości – od hodowli owiec po produkcję i sprzedaż sera. Podkreślono znaczenie lokalnych zasobów, warunków środowiskowych oraz integracji produkcji rolnej z przetwórstwem jako podstawy budowania trwałej wartości dodanej. Przykład ten stanowi ilustrację praktycznego wdrożenia założeń biogospodarki w oparciu o lokalne zasoby i tradycję.
Udział w konferencji BIOEAST 2026 potwierdził, że kluczowym wyzwaniem dla rozwoju biogospodarki pozostaje nie tylko tworzenie strategii, lecz przede wszystkim ich skuteczne wdrażanie. Wydarzenie podkreśliło znaczenie współpracy międzynarodowej, integracji polityk oraz rozwijania narzędzi operacyjnych wspierających implementację rozwiązań. Dla IUNG-PIB udział w konferencji miał istotne znaczenie merytoryczne i promocyjne, wzmacniając pozycję Instytutu w międzynarodowych sieciach współpracy oraz jego wkład w kształtowanie kierunków rozwoju biogospodarki w regionie BIOEAST.
