Corocznie 10 lutego obchodzimy Światowy Dzień Roślin Strączkowych (World Pulses Day), ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ z inicjatywy FAO. Z tej okazji Dział Komunikacji Nauki zainicjował w naszym Instytucie wyjątkowe spotkanie, podczas którego dr Jolanta Bojarszczuk z Zakładu Uprawy Roślin i Jakości Plonu przybliżyła fascynujący świat tych roślin.
Rośliny strączkowe, a właściwie bobowate, towarzyszą ludzkości od ponad 11 tysięcy lat. W IUNG-PIB tradycja badań nad tą grupą roślin jest niezwykle bogata i sięga czasów sprzed formalnego powołania Instytutu w 1950 roku. Prace te, zainicjowane m.in. przez prof. Lucjana Kaznowskiego, są dziś z sukcesem kontynuowane w Zakładzie Uprawy Roślin i Jakości Plonu. Obecnie realizujemy m.in. projekt UE Prosper, promujący rzadkie gatunki strączkowych o dużej odporności, kluczowe dla bezpieczeństwa żywnościowego.
Dlaczego strączkowe to „super-rośliny”?
Podczas prezentacji podkreślono ich fundamentalną rolę dla środowiska i zdrowia:
- Dla rolnictwa: Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi potrafią wiązać azot atmosferyczny (np. łubiny pozostawiają go w glebie od 40 do 90 kg/ha). Są doskonałym przedplonem, zwiększając plon zbóż następczych o 0,5–1,5 t/ha.
- Dla zdrowia: Są bogatym źródłem białka roślinnego (szczególnie soja i soczewica), błonnika, żelaza i witamin z grupy B. Charakteryzują się niskim indeksem glikemicznym i są naturalnie bezglutenowe.
Innowacja na talerzu: Chleb z dodatkiem strączkowych
Ciekawym punktem wydarzenia była prezentacja wyników badań nad wykorzystaniem mąki ze strączkowych w piekarnictwie. Eksperymenty z dodatkiem mąki z bobiku, ciecierzycy, soczewicy czy łubinu do chleba pszennego na zakwasie wykazały, że:
- Substytucja mąki znacznie podnosi zawartość białka i składników mineralnych w pieczywie.
- Optymalny dodatek, który nie pogarsza właściwości fizycznych chleba (takich jak objętość czy twardość), to 15% dla lędźwianu i łubinu żółtego oraz do 20% dla pozostałych gatunków.
Co przed nami?
Promocja roślin strączkowych nie kończy się na lutowych obchodach!
Zapraszamy do udziału w nadchodzących wydarzeniach:
- 1. 29. Piknik Naukowy na Stadionie Narodowym (13 czerwca 2026 r.)
Będzie można osobiście spróbować prozdrowotnych chlebków ze strączkowymi.
https://pikniknaukowy.pl/ - 2. VII Krajowe Dni Pola w Szepietowie (19–21 czerwca 2026 r.)
Na stoisku IUNG-PIB zaprezentujemy potencjał uprawy tych roślin w Polsce.
https://odr.pl/2025/10/15/vii-krajowe-dni-pola-szepietowo-2026-nowoczesnosc-innowacje-tradycja/ - 3. Wyzwanie na Facebooku: Polskie Towarzystwo Łubinowe zaprasza do dzielenia się przepisami na potrawy ze strączkowych. Wyzwanie trwa do 20 lutego 2026. Zgodnie z informacją organizatorów na autorów najciekawszych propozycji czekają nagrody https://fb.me/e/5BjMW7GOU
Zachęcamy również do korzystania z zasobów naszej Biblioteki Cyfrowej, gdzie znajdą Państwo liczne artykuły naukowe dotyczące uprawy i wykorzystania roślin bobowatych oraz wyniki badań pracowników IUNG-PIB:
https://bc.iung.pl/search?query=bobowate
Szczegóły i materiały promocyjne dotyczące światowych obchodów World Pulses Day można znaleźć na stronie FAO https://www.fao.org/world-pulses-day/en
